₹2000 рдХे рдиोрдЯों рдХी 'рдШрд░ рд╡ाрдкрд╕ी' рдХा рдоिрд╢рди рдЕंрддिрдо рдЪрд░рдг рдоें—RBI рдиे рдЬाрд░ी рдХिрдП рдЖंрдХрдб़े, 98% рдиोрдЯ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдоें рд▓ौрдЯे, рдЕрдм рд╕िрд░्рдл рдЗрддрдиी рд░рдХрдо рдЬрдирддा рдХे рдкाрд╕
рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी, рджिрдиांрдХ: 2 рдЬрдирд╡рд░ी 2026 — рднाрд░рддीрдп рдмैंрдХिंрдЧ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдоुрдж्рд░ा рдк्рд░рдмंрдзрди (Currency Management) рдХे рдПрдХ рдмрдб़े рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рдкрдЯाрдХ्рд╖ेрдк рд╣ोрдиे рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рджेрд╢ рдоें ₹2000 рдХे рдЧुрд▓ाрдмी рдиोрдЯों рдХो рдЪрд▓рди рд╕े рдмाрд╣рд░ рдХрд░рдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЕрдм рдЕрдкрдиे рдЕंрддिрдо рдФрд░ рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдЪрд░рдг рдоें рдкрд╣ुंрдЪ рдЧрдИ рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ (RBI) рдж्рд╡ाрд░ा рдЬाрд░ी рддाрдЬा рдЖंрдХрдб़ों рдиे рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░ рджिрдпा рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдЙрдЪ्рдЪ рдоूрд▓्рдп рдХे рдиोрдЯों рдХी 'рдШрд░ рд╡ाрдкрд╕ी' рдХी рдоुрд╣िрдо рдЙрдо्рдоीрдж рд╕े рдХрд╣ीं рдЬ्рдпाрджा рд╕рдлрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै।
рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмैंрдХ рдХी рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдоुрддाрдмिрдХ, рдХुрд▓ рдЬाрд░ी рдХिрдП рдЧрдП ₹2000 рдХे рдиोрдЯों рдоें рд╕े 98.41 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдиोрдЯ рдмैंрдХिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдоें рд╡ाрдкрд╕ рд▓ौрдЯ рдЪुрдХे рд╣ैं। рдЕрдм рдЖрдо рдЬрдирддा рдХे рдкाрд╕ рдХेрд╡рд▓ 5,669 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдоूрд▓्рдп рдХे рдиोрдЯ рд╣ी рдмрдЪे рд╣ैं। рдпрд╣ рдЖंрдХрдб़ा рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै рдХि рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдХी рд░рдгрдиीрддि рдФрд░ рдЬрдирддा рдХे рд╕рд╣рдпोрдЧ рдиे рдЗрд╕ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рд╕ुрдЪाрд░ू рд░ूрдк рд╕े рдЕंрдЬाрдо рджिрдпा рд╣ै।
рдордИ 2023 рдХा рд╡ो рдлैрд╕рд▓ा рдФрд░ 'рдХ्рд▓ीрди рдиोрдЯ рдкॉрд▓िрд╕ी'
рдЖрдкрдХो рдпाрдж рд╣ोрдЧा рдХि рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдиे 19 рдордИ 2023 рдХो рдПрдХ рдмрдб़ा рдлैрд╕рд▓ा рд▓ेрддे рд╣ुрдП ₹2000 рдХे рдиोрдЯों рдХो рдзीрд░े-рдзीрд░े рдЪрд▓рди рд╕े рдмाрд╣рд░ (Withdrawal form Circulation) рдХрд░рдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рдеी। рдпрд╣ рдХрджрдо рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдХी 'рдХ्рд▓ीрди рдиोрдЯ рдкॉрд▓िрд╕ी' рдХे рддрд╣рдд рдЙрдаाрдпा рдЧрдпा рдеा।
рдиोрдЯрдмंрджी рдирд╣ीं, рд╡ाрдкрд╕ी: рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрдд рдпрд╣ рдеी рдХि 2016 рдХी рдиोрдЯрдмंрджी рдХे рд╡िрдкрд░ीрдд, рдЗрди рдиोрдЯों рдХो рдХрднी рднी 'рдЕрд╡ैрдз' (Illegal Tender) рдШोрд╖िрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЧрдпा। рдЗрд╕рдХा рдордХрд╕рдж рд╕िрд░्рдл рдпрд╣ рдеा рдХि рдЗрди्рд╣ें рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рддрд░ीрдХे рд╕े рдмाрдЬाрд░ рд╕े рд╣рдЯाрдпा рдЬाрдП, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрдирдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд▓ेрдирджेрди рдоें рдХрдо рдФрд░ рд╣ोрд░्рдбिंрдЧ (рдЬрдоाрдЦोрд░ी) рдоें рдЬ्рдпाрджा рд╣ो рд░рд╣ा рдеा।
рд╕рдордп рд╕ीрдоा: рд▓ोрдЧों рдХो рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╕рдордп рджिрдпा рдЧрдпा рддाрдХि рд╡े рдЕрдкрдиे рдкाрд╕ рдоौрдЬूрдж рдиोрдЯों рдХो рдмैंрдХ рдоें рдЬрдоा рдХрд░ рд╕рдХें рдпा рдЫोрдЯे рдоूрд▓्рдп рдХे рдиोрдЯों рд╕े рдмрджрд▓ рд╕рдХें।
3.56 рд▓ाрдЦ рдХрд░ोрдб़ рд╕े 5,669 рдХрд░ोрдб़ рддрдХ рдХा рд╕рдлрд░
рдЖंрдХрдб़ों рдХी рдЬुрдмाрдиी рдЗрд╕ рд╕рдлрд▓рддा рдХी рдХрд╣ाрдиी рдФрд░ рднी рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рд▓рдЧрддी рд╣ै।
рд╢ुрд░ुрдЖрдд: рдЬрдм ₹2000 рдХे рдиोрдЯों рдХो рд╡ाрдкрд╕ рд▓ेрдиे рдХी рдШोрд╖рдгा рдХी рдЧрдИ рдеी (19 рдордИ 2023), рдЙрд╕ рд╕рдордп рдмाрдЬाрд░ рдоें рдЗрдирдХा рдХुрд▓ рдоूрд▓्рдп рд▓рдЧрднрдЧ 3.56 рд▓ाрдЦ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдеा।
рд╡рд░्рддрдоाрди: рдЕрдм рдпрд╣ рдЖंрдХрдб़ा рддेрдЬी рд╕े рдШрдЯрдХрд░ рд╕िрд░्рдл 5,669 рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдкрд░ рдЖ рдЧрдпा рд╣ै।
рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рд▓рдЧрднрдЧ 3.50 рд▓ाрдЦ рдХрд░ोрдб़ рд░ुрдкрдпे рдоूрд▓्рдп рдХे рдиोрдЯ рдмैंрдХों рдоें рд╡ाрдкрд╕ рдЖ рдЪुрдХे рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рд╕ाрдл рд╣ै рдХि рджेрд╢рднрд░ рдоें рд▓ोрдЧों рдиे рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдХी рдЕрдкीрд▓ рдкрд░ рднрд░ोрд╕ा рдХिрдпा рдФрд░ рдмрдб़ी рд╕ंрдЦ्рдпा рдоें рдиोрдЯ рдмैंрдХिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдоें рд╡ाрдкрд╕ рдкрд╣ुंрдЪा рджिрдП। рдЗрд╕рд╕े рдмैंрдХिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдоें рд▓िрдХ्рд╡िрдбिрдЯी (рддрд░рд▓рддा) рднी рдмрдв़ी рд╣ै।
рдЕрдм рдХрд╣ां рдЬрдоा рд╣ोंрдЧे рдмрдЪे рд╣ुрдП рдиोрдЯ? (рд╡िрдХрд▓्рдк рдЕрднी рднी рдЦुрд▓े рд╣ैं)
рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдХे рдкाрд╕ рдЕрднी рднी ₹2000 рдХा рдХोрдИ рдиोрдЯ рдмрдЪा рд╣ुрдЖ рд╣ै, рддो рдШрдмрд░ाрдиे рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдирд╣ीं рд╣ै। рднрд▓े рд╣ी рдмैंрдХ рд╢ाрдЦाрдУं рдоें рдЬрдоा рдХрд░рдиे рдХी рд╕рдордп рд╕ीрдоा 7 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2023 рдХो рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЪुрдХी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд░ाрд╕्рддे рдЕрднी рдмंрдж рдирд╣ीं рд╣ुрдП рд╣ैं।
RBI рдХे 19 рдиिрд░्рдЧрдо рдХाрд░्рдпाрд▓рдп: рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдХे 19 рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдХाрд░्рдпाрд▓рдпों (Issue Offices) рдоें рдЖрдЬ рднी ₹2000 рдХे рдиोрдЯ рдЬрдоा рдпा рдмрджрд▓े рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдпे рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдЕрд╣рдорджाрдмाрдж, рдмेंрдЧрд▓ुрд░ु, рдмेрд▓ाрдкुрд░, рднोрдкाрд▓, рднुрд╡рдиेрд╢्рд╡рд░, рдЪंрдбीрдЧрдв़, рдЪेрди्рдирдИ, рдЧुрд╡ाрд╣ाрдЯी, рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж, рдЬрдпрдкुрд░, рдЬрдо्рдоू, рдХाрдирдкुрд░, рдХोрд▓рдХाрддा, рд▓рдЦрдирдК, рдоुंрдмрдИ, рдиाрдЧрдкुрд░, рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी, рдкрдЯрдиा рдФрд░ рддिрд░ुрд╡рдиंрддрдкुрд░рдо рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ैं।
- рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा: 9 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 2023 рд╕े рдЗрди рдХाрд░्рдпाрд▓рдпों рдоें рдиोрдЯ рд╕ीрдзे рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡्рдпрдХ्рддि рдпा рд╕ंрд╕्рдеा рдХे рдмैंрдХ рдЦाрддे рдоें рд░ाрд╢ि рдЬрдоा рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдПрдХ рдмाрд░ рдоें 20,000 рд░ुрдкрдпे рддрдХ рдмрджрд▓рдиे рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рднी рджी рдЧрдИ рдеी।
рдбाрдХрдШрд░ рдХा рд╕ुрд╡िрдзाрдЬрдирдХ рд╡िрдХрд▓्рдк: рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдиे рдЙрди рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рднी рдПрдХ рдмेрд╣рддрд░ीрди рд╡िрдХрд▓्рдк рджिрдпा рд╣ै рдЬो рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдХे рджрдл्рддрд░ों рд╕े рджूрд░ рд░рд╣рддे рд╣ैं।
- рдЗंрдбिрдпा рдкोрд╕्рдЯ: рдЖрдк рджेрд╢ рдХे рдХिрд╕ी рднी рдбाрдХрдШрд░ (Post Office) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े 'рдЗंрдбिрдпा рдкोрд╕्рдЯ' рдХी рд╕ेрд╡ाрдУं рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдХे рдЕрдкрдиे ₹2000 рдХे рдиोрдЯ рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдХे рдХिрд╕ी рднी рдиिрд░्рдЧрдо рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдоें рднेрдЬ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╡рд╣ां рдЬांрдЪ рдХे рдмाрдж рд░ाрд╢ि рд╕ीрдзे рдЖрдкрдХे рдмैंрдХ рдЦाрддे рдоें рдХ्рд░ेрдбिрдЯ рдХрд░ рджी рдЬाрдПрдЧी। рдпрд╣ рд╕ुрд╡िрдзा рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдФрд░ рджूрд░рджрд░ाрдЬ рдХे рдЗрд▓ाрдХों рдХे рд▓िрдП рд╡рд░рджाрди рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдИ рд╣ै।
"рдиोрдЯ рдЕрдм рднी рд╡ैрдз рд╣ैं": рдЕрдлрд╡ाрд╣ों рдкрд░ рдз्рдпाрди рди рджें
рдХेंрдж्рд░ीрдп рдмैंрдХ рдиे рдПрдХ рдмाрд░ рдлिрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг рдЬाрд░ी рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рд╣ै рдХि ₹2000 рдХे рдиोрдЯ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╡ैрдз (Legal Tender) рд╣ैं। рдЗрди्рд╣ें рди рддो рдЕрдоाрди्рдп рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдФрд░ рди рд╣ी рдЧैрд░рдХाрдиूрдиी рдШोрд╖िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
- рдЗрддिрд╣ाрд╕: рдпे рдиोрдЯ рдирд╡ंрдмрд░ 2016 рдХी рдиोрдЯрдмंрджी рдХे рдмाрдж рдЬाрд░ी рдХिрдП рдЧрдП рдеे рддाрдХि рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╣ुрдИ рдХैрд╢ рдХी рдХрдоी рдХो рддुрд░ंрдд рдкूрд░ा рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे। рдЬैрд╕े-рдЬैрд╕े рдЫोрдЯे рдиोрдЯों рдХी рдЖрдкूрд░्рддि рдмрдв़ी, ₹2000 рдХे рдиोрдЯों рдХी рдЫрдкाрдИ 2018-19 рдоें рд╣ी рдмंрдж рдХрд░ рджी рдЧрдИ рдеी। рдЕрдм рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдЗрди्рд╣ें рдЪрд░рдгрдмрдж्рдз рддрд░ीрдХे рд╕े рдЪрд▓рди рд╕े рдмाрд╣рд░ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै।
рд╣рдоाрд░ी рд░ाрдп (The Trending People Analysis)
₹2000 рдХे рдиोрдЯों рдХी рд╡ाрдкрд╕ी рдХी рдпрд╣ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рднाрд░рддीрдп рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдкрд░िрдкрдХ्рд╡рддा рдХो рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै। 2016 рдХी рдЕрдлрд░ा-рддрдлрд░ी рдХे рдоुрдХाрдмрд▓े, рдпрд╣ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдмेрд╣рдж рд╢ांрдд рдФрд░ рд╕ुрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд░рд╣ी। 98% рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдиोрдЯों рдХा рд╡ाрдкрд╕ рдЖрдиा рдпрд╣ рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рдбिрдЬिрдЯрд▓ рдкेрдоेंрдЯ्рд╕ (UPI) рдХे рджौрд░ рдоें рдЕрдм рд▓ोрдЧ рдЙрдЪ्рдЪ рдоूрд▓्рдп рдХे рдирдХрдж рдиोрдЯों рдкрд░ рдЬ्рдпाрджा рдиिрд░्рднрд░ рдирд╣ीं рд╣ैं।
The Trending People рдХा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рд╣ै рдХि рдмрдЪे рд╣ुрдП 1.59% рдиोрдЯ рд╢ाрдпрдж рдЙрди рд▓ोрдЧों рдХे рдкाрд╕ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं рдЬो рдпा рддो рд╡िрджेрд╢ рдоें рд╣ैं, рдпा рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдЗрди्рд╣ें рднूрд▓рд╡рд╢ рдХрд╣ीं рд░рдЦ рдЫोрдб़ा рд╣ै, рдпा рдлिрд░ рдпрд╣ рдХाрд▓ा рдзрди рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдЬो рд╕िрд╕्рдЯрдо рдоें рд▓ौрдЯрдиे рд╕े рдбрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рд╣рдоाрд░ी рд╕рд▓ाрд╣ рд╣ै рдХि рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдХे рдкाрд╕ рдЕрдм рднी рдпे рдЧुрд▓ाрдмी рдиोрдЯ рд╣ैं, рддो рдбाрдХрдШрд░ рдпा рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдСрдлिрд╕ рдХे рдЬрд░िрдП рдЗрди्рд╣ें рдЬрд▓्рдж рд╕े рдЬрд▓्рдж рдЬрдоा рдХрд░ा рджें, рдХ्рдпोंрдХि рднрд▓े рд╣ी рдпे рд╡ैрдз рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдмाрдЬाрд░ рдоें рдЕрдм рдпे рдХाрдЧрдЬ рдХे рдЯुрдХрдб़े рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдХुрдЫ рдирд╣ीं рд╣ैं। рдЖрд░рдмीрдЖрдИ рдХा рдпрд╣ рдЕрднिрдпाрди 'рд╕рдлрд▓ рдоौрдж्рд░िрдХ рдк्рд░рдмंрдзрди' (Successful Monetary Management) рдХा рдПрдХ рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
