рднाрд░рдд рдоें рд░ीрдЯ्рд╕ рдХे рд▓िрдП рдЬрдмрд░рджрд╕्рдд рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПं, рдСрдлिрд╕ рд╕्рдЯॉрдХ рдХा рдХेрд╡рд▓ 23% рд▓िрд╕्рдЯेрдб
рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी – рднाрд░рдд рдоें рд░िрдпрд▓ рдПрд╕्рдЯेрдЯ рдЗрди्рд╡ेрд╕्рдЯрдоेंрдЯ рдЯ्рд░рд╕्рдЯ्рд╕ (рд░ीрдЯ्рд╕ - REITs) рдХे рд▓िрдП рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдЬрдмрд░рджрд╕्рдд рд╡िрдХाрд╕ рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПं рд╣ैं। рдЧुрд░ुрд╡ाрд░ рдХो рдЬाрд░ी рдПрдХ рдирдИ рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╢ीрд░्рд╖ рд╕ाрдд рднाрд░рддीрдп рд╢рд╣рд░ों рдоें рд░ीрдЯ्рд╕ рдХे рдкोрд░्рдЯрдлोрд▓िрдпो рдоें рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдХुрд▓ рд░ीрдЯ-рдпोрдЧ्рдп рдСрдлिрд╕ рд╕्рдЯॉрдХ (рдЬिрд╕рдХा рдоूрд▓्рдп 520 рдоिрд▓िрдпрди рд╡рд░्рдЧ рдлीрдЯ рд╣ै) рдХा рдХेрд╡рд▓ 23 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣ी рд▓िрд╕्рдЯेрдб рд╣ै। рдпрд╣ рдЖंрдХрдб़ा рдЗрд╕ рд╕ेрдХ्рдЯрд░ рдоें рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рдЕрдкाрд░ рд╕ंрднाрд╡рдиाрдУं рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।
рд░ीрдЯ्рд╕ рдХा рдордЬрдмूрдд рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдФрд░ рдмाрдЬाрд░ рдкूंрдЬीрдХрд░рдг
рд░िрдкोрд░्рдЯ рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рднाрд░рдд рдХे рдСрдлिрд╕ рд░ीрдЯ्рд╕ рдиे рдордЬрдмूрдд рд▓ीрдЬिंрдЧ рдЧрддिрд╡िрдзि рдФрд░ рдХिрд░ाрдП рдоें рд╕्рдеिрд░ рд╡ृрдж्рдзि рдХे рдХाрд░рдг 16 рдЬूрди, 2025 рддрдХ рд╢ाрдирджाрд░ рд╡рди-рдИрдпрд░ рдкрд░рдлॉрд░्рдоेंрд╕ рджрд░्рд╢ाрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рдиिрд╡ेрд╢рдХों рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕ рд╕ेрдЧрдоेंрдЯ рдоें рдмрдв़рддे рднрд░ोрд╕े рдХो рд░ेрдЦांрдХिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
рд▓ेрдЯेрд╕्рдЯ рдПрдиाрд░ॉрдХ рд░िрд╕рд░्рдЪ рдбेрдЯा (Anarock Research Data) рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рднाрд░рдд рд░ीрдЯ рд╕ेрдХ्рдЯрд░ рдоें рджेрд░ рд╕े рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд░рд╣ा рд╣ै। рд╣ाрд▓ांрдХि, 2019 рдоें рд░ीрдЯ्рд╕ рд▓ॉрди्рдЪ рд╣ोрдиे рдХे рдмाрдж рд╕े рдЙрдирдХा рдмाрдЬाрд░ рдкूंрдЬीрдХрд░рдг (Market Capitalization) рдкрд░िрдкрдХ्рд╡ рд░ीрдЯ рдмाрдЬाрд░ों рд╡ाрд▓ी рдХुрдЫ рдк्рд░рдоुрдЦ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдУं рд╕े рднी рдЖрдЧे рдиिрдХрд▓ рдЧрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рднाрд░рддीрдп рд░ीрдЯ рдмाрдЬाрд░ рдХी рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़рддी рд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдпрддा рдФрд░ рдХ्рд╖рдорддा рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।
рдПрдиाрд░ॉрдХ рдЧ्рд░ुрдк рдХे рдЪेрдпрд░рдоैрди рдЕрдиुрдЬ рдкुрд░ी рдиे рдХрд╣ा рдХि рддीрди рдк्рд░рдоुрдЦ рд▓िрд╕्рдЯेрдб рднाрд░рддीрдп рд░ीрдЯ्рд╕ – рдПрдо्рдмेрд╕ी рдСрдлिрд╕ рдкाрд░्рдХ्рд╕ (Embassy Office Parks), рдоाрдЗंрдбрд╕्рдкेрд╕ рдмिрдЬрдиेрд╕ рдкाрд░्рдХ्рд╕ (Mindspace Business Parks) рдФрд░ рдм्рд░ुрдХрдлीрд▓्рдб рдЗंрдбिрдпा (Brookfield India) – рдХा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдкोрд░्рдЯрдлोрд▓िрдпो рд╕िрд░्рдл 117.2 рдоिрд▓िрдпрди рд╡рд░्рдЧ рдлीрдЯ рд╣ै, рдЬो рдХि рдХुрд▓ рд░ीрдЯ-рдпोрдЧ्рдп рднाрд░рддीрдп рдСрдлिрд╕ рд╕्рдкेрд╕ рдоाрд░्рдХेрдЯ рдХा рд╕िрд░्рдл 23 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣ै।
рдкुрд░ी рдиे рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХिрдпा, "рдпрд╣ рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рд░ीрдЯ рд▓िрд╕्рдЯिंрдЧ рдФрд░ рд╢ीрд░्рд╖ 7 рд╢рд╣рд░ों рдоें рдСрдлिрд╕ рдоाрд░्рдХेрдЯ рдХंрд╕ोрд▓िрдбेрд╢рди (Office Market Consolidation) рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ेрдбрд░ूрдо (Headroom) рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।" рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдХि рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордп рдоें рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдСрдлिрд╕ рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों рдХो рд░ीрдЯ्рд╕ рдХे рддрд╣рдд рд╕ूрдЪीрдмрдж्рдз рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рд╕े рдиिрд╡ेрд╢рдХों рдХे рд▓िрдП рдирдП рдЕрд╡рд╕рд░ рдЦुрд▓ेंрдЧे।
рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг: рдХрд╣ां рд╣ै рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕्рдЯॉрдХ?
рд░िрдкोрд░्рдЯ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рд╕े рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХि рд▓рдЧрднрдЧ 313 рдоिрд▓िрдпрди рд╡рд░्рдЧ рдлीрдЯ рдХे рд╕ाрде, рдмेंрдЧрд▓ुрд░ु, рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рдФрд░ рдЪेрди्рдирдИ рдоें рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЕрдзिрдХрддрдо рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд░ीрдЯ-рдпोрдЧ्рдп рдСрдлिрд╕ рд╕्рдЯॉрдХ рд╣ै। рдпे рд╢рд╣рд░ рднाрд░рдд рдХे рдЖрдИрдЯी рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдХेंрдж्рд░ рд╣ैं, рдЬрд╣ां рд╡ाрдгिрдЬ्рдпिрдХ рд░िрдпрд▓ рдПрд╕्рдЯेрдЯ рдХी рдоांрдЧ рд▓рдЧाрддाрд░ рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै। рд╣ाрд▓ांрдХि, рдЗрд╕ рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕्рдЯॉрдХ рдХा рд╕िрд░्рдл 18 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣ी рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рд░ीрдЯ рдкोрд░्рдЯрдлोрд▓िрдпो рдоें рд▓िрд╕्рдЯेрдб рд╣ै, рдЬो рдЗрди рд╢рд╣рд░ों рдоें рднрд╡िрд╖्рдп рдХी рд▓िрд╕्рдЯिंрдЧ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдмрдб़ी рдХ्рд╖рдорддा рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।
рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें, рджिрд▓्рд▓ी-рдПрдирд╕ीрдЖрд░ (Delhi-NCR) рдоें рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдХुрд▓ 82 рдоिрд▓िрдпрди рд╡рд░्рдЧ рдлीрдЯ рдХा рд░ीрдЯ-рдпोрдЧ्рдп рд╕्рдЯॉрдХ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд╕े рд╕िрд░्рдл 30 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд╣ी рд▓िрд╕्рдЯेрдб рд╣ै। рдпрд╣ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рднी рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХा рдПрдХ рдмрдб़ा рдХेंрдж्рд░ рд╣ै। рдоुंрдмрдИ рдоेрдЯ्рд░ोрдкॉрд▓िрдЯрди рд░ीрдЬрди (MMR) рдФрд░ рдкुрдгे рдоें рдХुрд▓ рдоिрд▓ाрдХрд░ 118 рдоिрд▓िрдпрди рд╡рд░्рдЧ рдлीрдЯ рдХा рд░ीрдЯ-рдпोрдЧ्рдп рдСрдлिрд╕ рд╕्рдЯॉрдХ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд╕े рд╕िрд░्рдл 27 рдк्рд░рддिрд╢рдд рд░ीрдЯ-рд▓िрд╕्рдЯेрдб рд╣ै। рдпे рдЖंрдХрдб़े рднाрд░рдд рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ाрдгिрдЬ्рдпिрдХ рд╢рд╣рд░ों рдоें рд░ीрдЯ рдХे рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХी рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕ंрднाрд╡рдиाрдУं рдХो рдЙрдЬाрдЧрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдСрдлिрд╕ рд╕्рдЯॉрдХ рдоें рд╡ृрдж्рдзि рдФрд░ рднрд╡िрд╖्рдп рдХा рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг
рдбेрдЯा рдЯ्рд░ेंрдб्рд╕ рд╕े рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХि 2023 рдоें рд╢ीрд░्рд╖ 7 рд╢рд╣рд░ों рдоें рдХुрд▓ рд░ीрдЯ-рдпोрдЧ्рдп рдСрдлिрд╕ рд╕्рдЯॉрдХ рд▓рдЧрднрдЧ 383 рдоिрд▓िрдпрди рд╡рд░्рдЧ рдлीрдЯ рдеा। рдкुрд░ी рдиे рдХрд╣ा, "рддрдм рд╕े рдпрд╣ 36 рдк्рд░рддिрд╢рдд рдмрдв़рдХрд░ рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 520 рдоिрд▓िрдпрди рд╡рд░्рдЧ рдлीрдЯ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рд╢्рд░ेрдп рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े 2023 рд╕े рдЙрджाрд░ рдирдП рдСрдлिрд╕ рд╕рдк्рд▓ाрдИ рдЗрди्рдл्рдпूрдЬрди рдФрд░ рд╡рд░्рддрдоाрди рдоांрдЧ рдФрд░ рдоाрдирдХों рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдкुрд░ाрдиे рдЧ्рд░ेрдб рдП рдСрдлिрд╕ рд╕्рдЯॉрдХ рдХे рдЕрдкрдЧ्рд░ेрдб рдХो рдЬाрддा рд╣ै।"
рдпрд╣ рд╡ृрдж्рдзि рди рдХेрд╡рд▓ рдирдИ рдЖрдкूрд░्рддि рдХो рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рднी рдмрддाрддी рд╣ै рдХि рдкुрд░ाрдиे рд╡ाрдгिрдЬ्рдпिрдХ рд╕्рдеाрдиों рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рдЙрди्рдирдд рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рд░ीрдЯ рдмाрдЬाрд░ рдоें рдпрд╣ рд╡ृрдж्рдзि рдФрд░ рдЗрд╕рдХी рдЕрдк्рд░рдпुрдХ्рдд рдХ्рд╖рдорддा, рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдСрдлिрд╕ рд╕ेрдХ्рдЯрд░ рдоें, рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдШрд░ेрд▓ू рдФрд░ рдЕंрддрд░рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджोрдиों рдиिрд╡ेрд╢рдХों рдХो рдЖрдХрд░्рд╖िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рдЖрдзाрд░ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддी рд╣ै। рдпрд╣ рднाрд░рддीрдп рд░िрдпрд▓ рдПрд╕्рдЯेрдЯ рдмाрдЬाрд░ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЖрд╢ाрдЬрдирдХ рднрд╡िрд╖्рдп рдХा рд╕ंрдХेрдд рд╣ै, рдЬрд╣ां рд░ीрдЯ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдиिрд╡ेрд╢ рдоाрдз्рдпрдо рдХे рд░ूрдк рдоें рдЙрднрд░ेрдЧा।

