рдЕрд╣рдо рдХिрд░рджाрд░: рдХ्рдпा 2025 рдХी рдЬाрддि рдЬрдирдЧрдгрдиा рднाрд░рдд рдХो рдмрджрд▓рдиे рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै?
рдЬाрддि рдЬрдирдЧрдгрдиा: рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдкрдб़ाрд╡ рдпा рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдк्рд░рдпोрдЧ?
2025 рдоें, рднाрд░рдд рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдк्рд░рдпोрдЧ рдХे рдоुрд╣ाрдиे рдкрд░ рдЦрдб़ा рд╣ै—рдЬाрддि рдЖрдзाрд░िрдд рдЬрдирдЧрдгрдиा। 1931 рдХे рдмाрдж рдпрд╣ рдкрд╣рд▓ी рдмाрд░ рд╣ै рдЬрдм рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рджेрд╢ рдХे рдиाрдЧрд░िрдХों рдХी рдЬाрддि рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиे рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдпрд╣ рдХрджрдо рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдмрд╣рд╕, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрдзाрд░, рдФрд░ рдиीрддिрдЧрдд рдмрджрд▓ाрд╡ рдХी рджिрд╢ा рдоें рдПрдХ рдмрдб़ा рдоोрдб़ рд╕ाрдмिрдд рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдпрд╣ рдХрдИ рдЬрдЯिрд▓ рдЪुрдиौрддिрдпों рдФрд░ рдЬोрдЦिрдоों рдХो рднी рдЬрди्рдо рджे рд░рд╣ा рд╣ै।
рдЬाрддिрдЧрдд рдЖंрдХрдб़ों рдХी рд╡ाрдкрд╕ी: рдХ्рдпों рдЬрд░ूрд░ी рдоाрдиी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै?
рдЕрдм рддрдХ рдХी рдЬрдирдЧрдгрдиाрдПं рдиाрдЧрд░िрдХों рдХो рдХेрд╡рд▓ рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬाрддि (SC), рдЕрдиुрд╕ूрдЪिрдд рдЬрдирдЬाрддि (ST) рдФрд░ рдзрд░्рдо рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╡рд░्рдЧीрдХृрдд рдХрд░рддी рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЕрди्рдп рдкिрдЫрдб़ा рд╡рд░्рдЧ (OBC) рдХे рд▓िрдП рдХोрдИ рд╕рдорд░्рдкिрдд рдбेрдЯा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдирд╣ीं рдеा, рдЬिрд╕рд╕े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдХी рдпोрдЬрдиाрдУं рдХो рдаीрдХ рд╕े рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ोрддा рдеा।
2025 рдХी рдЬाрддि рдЬрдирдЧрдгрдиा рдЗрд╕ рдбेрдЯा рдЧैрдк рдХो рднрд░рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рдпрд╣ рдкрддा рдЪрд▓ेрдЧा рдХि рдХिрди рдЬाрддिрдпों рдХो рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд▓ाрдн рдоिрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рдХौрди-рд╕े рд╕рдоुрджाрдп рдЕрдм рднी рд╡ंрдЪिрдд рд╣ैं।
рдХ्рд░ीрдоी рд▓ेрдпрд░ рдФрд░ рдЙрдк-рд╢्рд░ेрдгीрдХрд░рдг: рдЧрд╣рд░ाрддा рдорддрднेрдж
OBC рд╡рд░्рдЧ рдоें рдХ्рд░ीрдоी рд▓ेрдпрд░ рдХो рдмाрд╣рд░ рдХрд░рдиे рдХी рдоांрдЧ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рд╕े рдЪрд▓ рд░рд╣ी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी, SC-ST рдФрд░ OBC рд╡рд░्рдЧों рдХे рднीрддрд░ рдЙрдк-рд╢्рд░ेрдгीрдХрд░рдг рдХी рдмрд╣рд╕ рддेрдЬ़ рд╣ुрдИ рд╣ै।
рд╕ुрдк्рд░ीрдо рдХोрд░्рдЯ рдиे 2024 рдоें SC рдФрд░ ST рдХे рднीрддрд░ рдЙрдк-рд╢्рд░ेрдгीрдХрд░рдг рдХी рдЕрдиुрдорддि рджेрдХрд░ рдЗрд╕ рдмрд╣рд╕ рдХो рдирдИ рджिрд╢ा рджी।
рдЬрд╕्рдЯिрд╕ рдЬी. рд░ोрд╣िрдгी рдЖрдпोрдЧ рдиे OBC рдХे рдЙрдк-рд╢्рд░ेрдгीрдХрд░рдг рдкрд░ рд░िрдкोрд░्рдЯ рд╕ौंрдк рджी, рдЬिрд╕े рд╕рд░рдХाрд░ рдЕрдм рддрдХ рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдирд╣ीं рдХрд░ рдкाрдИ рд╣ै।
рдЗрд╕рд╕े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдХे рдоॉрдбрд▓ рдХी рдкाрд░рджрд░्рд╢िрддा рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдпрддा рдкрд░ рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрда рд░рд╣े рд╣ैं।
рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдирдлा-рдиुрдХрд╕ाрди: рдкाрд░्рдЯिрдпों рдХी рджोрд╣рд░ी рдиीрддि
рдЬाрддिрдЧрдд рдЬрдирдЧрдгрдиा рдХो рд▓ेрдХрд░ рдмिрд╣ाрд░, рдХрд░्рдиाрдЯрдХ, рдФрд░ рддेрд▓ंрдЧाрдиा рдЬैрд╕े рд░ाрдЬ्рдпों рдиे рдкрд╣рд▓ рд▓ी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдЕрдм рддрдХ рдлूंрдХ-рдлूंрдХ рдХрд░ рдХрджрдо рд░рдЦ рд░рд╣ी рдеी।
рд╣ाрд▓ांрдХि 2025 рдХे рд▓ोрдХрд╕рднा рдЪुрдиाрд╡ рдХे рдмाрдж рд╕рдд्рддा рдоें рд╡ाрдкрд╕ी рдХे рд╕ाрде, рдирдИ рдЧрдардмंрдзрди рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд╕рд╣рдорддि рдЬрддाрдИ рд╣ै рдХि рдЬाрддिрдЧрдд рдЬрдирдЧрдгрдиा рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдпा рдЬाрдПрдЧा। рд╕рднी рдк्рд░рдоुрдЦ рджрд▓—рдЪाрд╣े рдмीрдЬेрдкी рд╣ो рдпा рдХांрдЧ्рд░ेрд╕, рд╕рдоाрдЬрд╡ाрджी рдкाрд░्рдЯी рд╣ो рдпा DMK—рдЕрдм рдЗрд╕ рдоुрдж्рджे рдкрд░ рд╕ैрдж्рдзांрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдПрдХрдордд рджिрдЦ рд░рд╣े рд╣ैं।
рдпрд╣ рдмाрдд рдЬ़ाрд╣िрд░ рдХрд░рддी рд╣ै рдХि рдЬाрддि рдЬрдирдЧрдгрдиा рдЕрдм рдХेрд╡рд▓ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдоुрдж्рджा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдЪुрдиाрд╡ी рдЧрдгिрдд рднी рдмрди рдЧрдпा рд╣ै।
рдЬрдоीрдиी рд╣рдХीрдХрдд: рдбेрдЯा рдХी рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдпрддा рдХैрд╕े рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рд╣ोрдЧी?
рдЬाрддिрдЧрдд рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рдиाрдоों рдХो рдПрдХрд░ूрдк рдмрдиाрдиा рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рд╡िрд╡िрдзрддाрдкूрд░्рдг рджेрд╢ рдоें рдмेрд╣рдж рдЪुрдиौрддीрдкूрд░्рдг рд╣ै।
1. 2011 рдХे SECC (Socio-Economic and Caste Census) рдоें 46 рд▓ाрдЦ рдЬाрддिрдпों рдХी рдПंрдЯ्рд░ी рджрд░्рдЬ рдХी рдЧрдИ рдеी—рдЬो рдХि рдЕрд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╣ै।
2. рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд░ाрдЬ्рдпों рдоें рдПрдХ рд╣ी рдЬाрддि рдХे рдиाрдо рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЬैрд╕े, рдЙрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдоें 'рдоाрд▓ी' рдФрд░ рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдоें 'рдЧрд╡рд▓ी'—рдХ्рдпा рдпे рдПрдХ рд╣ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕рдоूрд╣ рд╣ैं?
рдЗрд╕ рдн्рд░рдо рдХो рджूрд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдордЬрдмूрдд рд╡рд░्рдЧीрдХрд░рдг рдк्рд░рдгाрд▓ी, рднाрд╖ा рдЖрдзाрд░िрдд рд╕рдоाрдирддा, рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮों рдХी рдорджрдж рд╕े рдПрдХ рд╕рдЯीрдХ рдбाрдЯा рдоैрдкिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиी рд╣ोрдЧी।
рдлाрдпрджे рдФрд░ рд╕ंрднाрд╡рдиाрдПं: рдХ्рдпा рдпрд╣ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдХो рдЧрддि рджेрдЧा?
рдЕрдЧрд░ рдЬाрддि рдЬрдирдЧрдгрдиा рд╕рд╣ी рдвंрдЧ рд╕े рдФрд░ рдкाрд░рджрд░्рд╢ी рд░ूрдк рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै, рддो рдЗрд╕рдХे рдмрдб़े рдлाрдпрджे рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं:
- рд╕рдЯीрдХ рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдиीрддि рдмрдиाрдИ рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।
- рдЫोрдЯे рдФрд░ рдкिрдЫрдб़े рд╕рдоुрджाрдпों рдХो рднी рдпोрдЬрдиाрдУं рдоें рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд▓ाрдн рдоिрд▓ेрдЧा।
- рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдпोрдЬрдиाрдПं рдбेрдЯा-рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдФрд░ рдЯाрд░рдЧेрдЯेрдб рдмрди рд╕рдХेंрдЧी।
рд╕ंрднाрд╡िрдд рдЦрддрд░े: рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡िрднाрдЬрди рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдз्рд░ुрд╡ीрдХрд░рдг
рд╣ाрд▓ांрдХि рдЗрд╕рд╕े рдбेрдЯा рдЖрдзाрд░िрдд рдиीрддि рдиिрд░्рдоाрдг рдЖрд╕ाрди рд╣ोрдЧा, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рд╕े рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдз्рд░ुрд╡ीрдХрд░рдг рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЬाрддिрд╡ाрдж рдХो рднी рдмрдв़ाрд╡ा рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै।
рд╣рд░ рдЬाрддि рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рд╣िрд╕्рд╕े рдФрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ рдХी рдоांрдЧ рдХрд░ेрдЧी। рдЗрд╕рд╕े рдЬाрддि рд╕рдоूрд╣ों рдоें рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдмрдв़ेрдЧी рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ंрддुрд▓рди рдмिрдЧрдб़ рд╕рдХрддा рд╣ै।
2025 рдоें рдЖрдЧे рдХी рд░ाрд╣: рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рднूрдоिрдХा рдЕрд╣рдо
рдЕрдм рдЬрдм рдЕрдзिрдХрддрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рджрд▓ рдЬाрддिрдЧрдд рдЬрдирдЧрдгрдиा рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рд╣ैं, рдХेंрдж्рд░ рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдЪाрд╣िрдП рдХि:
- рдПрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЬाрддि рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЧрдарди рдХрд░े,
- рдЯ्рд░ांрд╕рдкेрд░ेंрдЯ рдбेрдЯा рдХрд▓ेрдХ्рд╢рди рдоेрдердб рдЕрдкрдиाрдП,
- рдФрд░ рдЗрд╕े рдкाрд░्рдЯी рдкॉрд▓िрдЯिрдХ्рд╕ рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд░рдЦे।
рдпрд╣ рдЬрдирдЧрдгрдиा рднाрд░рдд рдХे рд╕ाрдоाрдЬिрдХ-рдЖрд░्рдеिрдХ рддाрдиे-рдмाрдиे рдХो рдмрджрд▓рдиे рдХा рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕े рдЧंрднीрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдЕंрдЬाрдо рджिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рдЬाрддिрдЧрдд рдЬрдирдЧрдгрдиा 2025 рднाрд░рдд рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдк्рд░рдпोрдЧ рд╣ै। рдпрд╣ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рдХो рдирдпा рдЖрдзाрд░ рджे рд╕рдХрддी рд╣ै, рдмрд╢рд░्рддे рдЗрд╕े рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрдЬाрд░ рдмрдирдиे рд╕े рд░ोрдХा рдЬाрдП। рд╕рд░рдХाрд░ рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдХो рдЕрдм рдоिрд▓рдХрд░ рдпрд╣ рддрдп рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा рдХि рдЬाрддि рдХो рд╕рдоाрдирддा рдХा рдЖрдзाрд░ рдмрдиाрдПं рдпा рд╡िрднाрдЬрди рдХा рд╣рдеिрдпाрд░।

